Μήνυμα SOS από την κυψέλη: Γιατί το μέλι κινδυνεύει να γίνει…απλώς μια “ανάμνηση”;

 

Οι μαθήτριες του Προτύπου Γυμνάσιου Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων αρθρογραφούν στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικτύου ΠΕ «Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον».

Μήνυμα SOS από την κυψέλη: Γιατί το μέλι κινδυνεύει να γίνει…απλώς μια “ανάμνηση”;

 

Το μέλι δεν είναι απλώς μια γλυκιά πινελιά πάνω στη φρυγανιά μας, μέσα στο γιαούρτι μας ή η εύκολη λύση για ένα νόστιμο και θρεπτικό πρωινό. Πίσω από αυτή την πανδαισία γεύσεων κρύβονται εκατομμύρια μικροσκοπικοί οργανισμοί, από τους οποίους εξαρτάται ολόκληρο το οικοσύστημά μας (Εικόνα 1). Χωρίς την ύπαρξη των μελισσών ο πλανήτης θα καταστραφεί! Ωστόσο ο πληθυσμός τους τελευταία μειώνεται δραματικά, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, που συνεχώς επιδεινώνεται. Ως συνέπεια, εκτός από την περιορισμένη ποσότητα μελιού, κλονίζεται ακόμη και η οικολογική ισορροπία. Γιατί όμως είναι τόσο καθοριστικός ο ρόλος τους και ποια η επιρροή τους σε εμάς; 

Εικόνα 1: Μέσα στην κυψέλη εκατοντάδες μέλισσες εργάζονται.

 

 Στο μυαλό των ανθρώπων, μια μέλισσα θεωρείται ένα μικρό, ενοχλητικό έντομο, που έχει μοναδικό πλεονέκτημα την παραγωγή του μελιού. Η αλήθεια όμως είναι πως συμβάλλει σε περισσότερους τομείς από ό,τι μπορούμε να φανταστούμε. Αρχικά οι μέλισσες είναι από τους σημαντικότερους επικονιαστές των φυτών¹. Με τον όρο «επικονίαση» ονομάζουμε τη διαδικασία μεταφοράς της γύρης από το αρσενικό στο θηλυκό μέρος του φυτού (Εικόνα 2). Έτσι ακολουθεί η γονιμοποίηση, παράγονται καρποί και σπόροι, οι οποίοι αποτελούν βασικό τμήμα για την επιβίωση των οργανισμών. Η αφθονία αυτή των φυσικών τροφών είναι καθοριστική για τη διασφάλιση της καλής υγείας και ευεξίας (σύνδεση με τον ΣΒΑ 3: Υγιεινή διατροφή και ευεξία). Συγχρόνως οι μέλισσες, συλλέγοντας γύρη και νέκταρ, παράγουν και οι ίδιες προϊόντα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το μέλι. Ας μην ξεχνάμε όμως το κερί μέλισσας, την πρόπολη, τον βασιλικό πολτό, που έχουν εξίσου ιδιαίτερο ρόλο στην υγεία των ανθρώπων. 

Εικόνα 2: Μια μελισσούλα επί το έργον της επικονίασης.

 

Η επαγγελματική ενασχόληση των ανθρώπων με τη μελισσοκομία στη χώρα μας βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση ανάμεσα στα ευρωπαϊκά κράτη όσον αφορά τον κλάδο. Εσχάτως, ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα εκλείπει συνεχώς. Αντιθέτως, η μελισσοκομική δραστηριότητα αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα αυτό². Παρ’ όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κλάδος, κρατάει ακόμη ανοδική πορεία. λειτουργώντας ως πηγή θέσεων εργασίας, συμβάλλοντας στη σταθερή ανάπτυξη της κρατικής οικονομίας. Όπως ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής, κ. Σπύρος Πρωτοψάλτης, στο Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων: «Η μελισσοκομία έχει έντονο κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα, ειδικά σε ορεινές, νησιωτικές και μειονεκτικές περιοχές».    

 Ανέκαθεν οι μέλισσες βρίσκονταν αντιμέτωπες με πολλαπλά προβλήματα που απειλούσαν την ομαλή λειτουργία της κυψέλης και επέφεραν τη μείωση του πληθυσμού τους. Ένας από τους σημαντικότερους εχθρούς για τη μέλισσα είναι η βαρρόα. Η βαρρόα είναι ένα παρασιτικό άκαρι, που προσβάλει τη μέλισσα, προσκολλάται στην κοιλιακή ή θωρακική της χώρα και τρέφεται από την αιμολέμφο της. Είτε προκαλεί προβλήματα παθολογικής φύσεως, είτε πλήττει την εντυπωσιακά συγκροτημένη κοινωνία της, με αποτέλεσμα η κυψέλη να χάνει πληθυσμό. 

 Πολύ επικίνδυνο ρόλο, τόσο στην επιβίωση των μελισσών, όσο και στην παραγωγή μελιού, έχει η χρήση φυτοφαρμάκων στη γεωργία. Ορισμένες χημικές ουσίες, βλάπτουν το νευρικό τους σύστημα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια του προσανατολισμού τους, καθώς και την παράλυσή τους, που καθιστά αδύνατη την επιστροφή τους στην κυψέλη και οδηγεί σε θάνατο (Εικόνα 3). Τα φυτοφάρμακα επηρεάζουν επίσης και την παραγωγή του μελιού, διότι πλέον η ποιότητα των πρώτων υλών που διατίθενται είναι υποβαθμισμένη που συνεπάγεται μείωση στην ποιότητα του προϊόντος. 

Εικόνα 3: Η μέλισσα χάνει τον προσανατολισμό της και παραλύει λόγω της χρήσης επιβλαβών ουσιών στην τροφή της.

 Επιπλέον, η ραγδαία αστικοποίηση συνεπάγεται την απώλεια φυσικών βιότοπων. Τεράστιες πράσινες εκτάσεις καλύπτονται από γκρίζες πόλεις, στερώντας από τις μέλισσες το σπίτι τους και την απαραίτητη τροφή για την επιβίωσή τους. Η αντικατάσταση των ανθοφόρων περιοχών από  τσιμεντένια κτίρια, τις αναγκάζει να διανύουν καθημερινά μεγαλύτερες αποστάσεις, γεγονός που τις εξουθενώνει, μειώνοντας τον πληθυσμό τους. 

 Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις, που αντιμετωπίζει η κοινωνία των μελισσών, σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή (σύνδεση με τον ΣΒΑ 13:  Δράση για το κλίμα). Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ξηρασίες και βροχοπτώσεις, εμποδίζουν τη βασίλισσα μέλισσα να αναπαραχθεί φυσιολογικά³. Η βασίλισσα έχει την ικανότητα να γεννά πάνω από 1500 αυγά ημερησίως. Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, κλονίζεται η οικολογική ισορροπία και επηρεάζεται η γεωργική παραγωγή^4,5. Στη συνέχεια, η απότομη αύξηση της θερμοκρασίας διαταράσσει τον φυσικό κύκλο ζωής των μελισσών, οδηγώντας σε πρόωρη δραστηριοποίηση, σε περιόδους που το νέκταρ είναι περιορισμένο. Παράλληλα, επηρεάζεται το σμήνος και πιο συγκεκριμένα οι κηφήνες, αφού, λόγω της υψηλής θερμοκρασίας, υποχρεούνται να εργάζονται περισσότερο, να διατηρήσουν σταθερή την θερμοκρασία της κυψέλης. Πώς όμως η κοινωνία πρέπει να αντιμετωπίσει το σύνολο των κινδύνων που απειλούν την αειφόρο ανάπτυξη της μελισσοκομίας και την παραγωγή του μελιού;

Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλοί μελισσοκόμοι έχουν καταβάλει προσπάθειες για την προστασία του κλάδου^2,4. Ωστόσο, πρέπει να ληφθούν δραστικότερα μέτρα, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Σύμφωνα με τους μελισσοπαραγωγούς κ. Ελένη Πλαχούρα και κ. Βασίλη Ρήτα, η μείωση της χρήσης των φυτοφαρμάκων και η αντικατάσταση τους με πιο βιώσιμες μεθόδους καλλιέργειας καθίσταται απαραίτητη, διότι τα φυτοφάρμακα βλάπτουν τις μέλισσες και αλλοιώνουν την ποιότητα των προϊόντων τους⁶. Επιπρόσθετα, επιβάλλεται η δημιουργία φυσικών οικοτόπων, πλούσιων σε χλωρίδα, η οποία αποτελεί κύρια πηγή τροφής των μελισσών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Έτσι θα επωφεληθεί ο πληθυσμός τους, αλλά θα ενισχυθεί και η βιοποικιλότητα, προάγοντας καλύτερα, δομημένα οικοσυστήματα. Ακόμη, η εντατική παρακολούθηση και ο έλεγχος των κυψελών για τον εντοπισμό παρασίτων, όπως η βαρρόα, αποτελεί εξίσου σημαντικό ρόλο για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η μείωση των ρύπων που εκλύονται στην ατμόσφαιρα είναι ένα σημαντικό βήμα, στο οποίο χρειάζεται να προβεί η Πολιτεία για την προστασία του περιβάλλοντος και του οικοσυστήματος. Απαραίτητη είναι η χρήση των Μ.Μ.Μ αντί των Ι.Χ που εκπέμπουν συνεχώς επιβλαβή αέρια, μολύνοντας το περιβάλλον. Τα βιομηχανικά και οικιακά απορρίμματα δεν πρέπει να καταλήγουν στις γεωργικές εκτάσεις, γεμάτες αγριολούλουδα και άλλα φυτά, μα να γίνεται συστηματικά ανακύκλωση, διατηρώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις. 

Επιπλέον, πρέπει ευαισθητοποιηθούμε όλοι μας και να πληροφορούμαστε επαρκώς για την κατάσταση στον πλανήτη μας, η οποία οδεύει ταχέως προς το χειρότερο. Έτσι, θα ληφθούν δραστικά μέτρα, με απώτερο σκοπό την αποτροπή της επιδείνωσης του προβλήματος (σύνδεση με τον ΣΒΑ 13:  Δράση για το κλίμα).

Οι μέλισσες, εκείνα τα μικροσκοπικά πλασματάκια, είναι θεμελιώδους σημασίας για τον πλανήτη και πρέπει να τις προστατεύουμε με κάθε δυνατό μέσο. Όλο και πιο συχνά κινδυνεύουν, αφενός από την κλιματική αλλαγή, αφετέρου από απειλές, όπως τα επιζήμια χημικά και διάφορες ασθένειες. Επιβάλλεται λοιπόν να δραστηριοποιηθούμε και να μην μείνουμε με σταυρωμένα χέρια, ώστε να εξακολουθούμε να απολαμβάνουμε το μέλι, που έχει καταλάβει εξέχουσα θέση στη ζωή μας!

 

 

 

 

 _______________________________________ 

Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται αφενός μεν στην κ. Ελένη Πλαχούρα και τον κ. Βασίλη Ρήτα, που υποδέχτηκαν τις μαθήτριες του σχολείου μας στο μελισσοκομικό εργαστήριο NOMAD Premium Greek Honey στα Ιωάννινα και απάντησαν με μεγάλη προθυμία στις ερωτήσεις που τους έθεσαν οι μαθήτριες σχετικά με την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην παραγωγή και ποιότητα μελιού, αφετέρου δε στις υπεύθυνες καθηγήτριες του σχολείου.

 

*Αρθρογράφοι: Νούσια Δέσποινα, Σκανδάλη Έλλη, Σφώρου Μυρσίνη και Τζίμα-Λένη Δήμητρα.

 

ΣΒΑ 3 (3ος Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης): Υγιεινή διατροφή και ευεξία

Οι μαθητές εξερευνούν τα «μυστικά» της κοινωνίας των μελισσών που σχετίζονται με την υγιεινή διατροφή. Οι μέλισσες, συλλέγοντας γύρη και νέκταρ, παράγουν προϊόντα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το μέλι. Ας μην ξεχνάμε όμως το κερί μέλισσας, την πρόπολη, τον βασιλικό πολτό, που έχουν εξίσου ιδιαίτερο ρόλο στην υγεία και ευεξία των ανθρώπων. 

 

ΣΒΑ 13 (13ος Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης): Δράση για το κλίμα

Οι μαθητές μελετούν την ραγδαία μείωση του πληθυσμού των μελισσών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, το οποίο αποτελεί ένα τοπικό και κατ’ επέκταση παγκόσμιο πρόβλημα και ενημερώνουν κοινωνικούς φορείς σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Ως συνέπεια, εκτός από την περιορισμένη ποσότητα μελιού, είναι ότι διαταράσσεται η  οικολογική ισορροπία.

 

Βιβλιογραφία

1.      https://www.athens24.gr/news/ti-tha-synevaine-ston-planiti-choris-tis-melisses.html

2.      https://www.epiruspost.gr/melissokomia-stin-ellada-20-000-paragogoi/

3.      https://blog.farmacon.gr/katigories/eidiseis/eidiseografia/item/3825-epiptoseis-tis-klimatikis-allagis-stin-ygeia-ton-melisson

4.      https://www.businessdaily.gr/oikonomia/174355_oi-prokliseis-tis-ellinikis-melissokomias-kai-i-ishyri-thesi-toy-ellinikoy-melioy

5.      https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10299425/

6.      Συνέντευξη από: NOMAD Premium Greek Honey

 

When the climate changes, the table empties

 The climate change and its effects in nutrition

The climate change has brought about a lot of difficulties in many aspects of people’s everyday lives. One of the main problems that created from climate change is the lack of quantity of agricultural products but also the change in their quality for the worse. But which are the effects of this problem and how could our tables become “full” again?

The traditional food is the main element of Greek culture. People all over Greece have connected a part of their national identity to their regional food. So in Epirus, traditional food cannot be absent from the tables of the residents. Main ingredient for that tradition is our regional qualitatively products.

Maybe Epirus is not considered as one of the most arable areas of Greece due to its geographical relief, but there are some places in which people cultivate products, well-known for their quality.

Arta, for example, is known for its citrus fruits and olives. The region of Louros has also a variety of citrus fruits and is deemed to be one of the main agricultural zones of Epirus. The graphic village of Xrisovitsa is famous for the cultivation of potato, while there are other examples, such as the plain of Sagiada and the viticultural zone of Zitsa.

Unfortunately, climate change could not have failed to affect those cultivations of Epirus as well, mainly in terms of quality of the produced victuals, but also in terms of their quantity.

Due to the intense rainfalls, which have been multiplied the last few years, large quantity of harvest is lost. Moreover, the high temperatures during the summer are often a fundamental factor in the inevitable destruction of products.

One of the daily victims of climate change are the citizens, who are forced to endure the continuously increased prices of the products. Given that traditional food, which is mainly based on agricultural crops, contributes to the formation of national identity, citizens often feel alienated from the customs and traditions of their country. Nevertheless, the impact of climate change is not limited only to the consumers. The loss of large quantity of crops throughout the year has as a complementary consequence the reduction of the producers income as well as the state’s income. The crops are not able to provide the government’s coffers with money resulting in the state being unable to financially support the primary sector.

Based on the information we received from the Epirote agronomist Panagiotis Patsouras, the climate crisis has brought about dramatic changes in the production of vegetables and citrus fruits, with key features including rising temperatures, frequent heatwaves, and the disruption of seasonal patterns. These phenomena cause dehydration in plants, reduced yields, and a decline in fruit quality, while heavy rainfall leads to flooding and root rot. In Epirus in particular, areas such as the plains of Sagiada and Arta have been significantly affected, with production of varieties like clementines dropping by 30%–40% due to mild winters and late frosts. In addition, the influx of new pests, such as mites, further aggravates the situation. Despite this, the geological particularities of the region—for example, the Pindus mountain range—create microclimates that sometimes protect crops from extreme heat, but at the same time increase the risk of flooding due to the overflow of rivers such as the Kalamas and the Arachthos. To address these challenges, producers are adopting smart farming practices such as drip irrigation and the selection of more resilient crop varieties. Although the near future appears demanding, with increased production costs, continuous access to information, state support, and the use of modern technologies constitute essential tools for new farmers to ensure a sustainable and high-quality agricultural activity under the new climatic conditions.

 
However, the best way to get information about climate change and its effects is through people that are directly affected. So we visited the local market of Ioannina, on the area of Ampelokipoi, at the starting of December and we talked with the producers. Most of them express their dissatisfaction on the burning issue “climate change”, explaining the difficulty of the production of remarkble products and the problems they face everyday with the hail, the rainfalls and the changes of temperature.

One of these problems is that the timing of fruit set and harvesting has now changed, as a producer mentioned in her statement. We were also told that the compensation provided by the state is insufficient and often does not cover the full extent of the damage. Furthermore, it is not possible for the state to prevent such disasters, as the weather is unpredictable and there are limited alternatives for “saving” the production. Despite the statements made by the majority of the producers we met, Spyros Novas, a producer from Arta, stated that nowadays about 90% of cultivation takes place in greenhouses, and therefore is not significantly affected by climate change. Production is temperature-controlled, and extreme weather events do not have a negative impact on the crops. However, he added that if the summer drought continues, there could be issues with greenhouse irrigation. The negative impact of climate change on the economic aspect is clearly felt by producers, who experience reduced profits due to the poor quality their products acquire following the intense weather phenomena observed each year. Finally, there is no possibility of protecting the crops or increasing the selling price.

“Yes, production costs have increased significantly, and we are unable to take more drastic measures,” producer Vasileios Kalogiannis Zourakis told us characteristically.

There is no doubt that the problem of climate change affects the entire planet, influencing agriculture and production. In this context, the need for action is also highlighted through Goal 13: “Climate Action,” which calls on states and citizens to address its impacts immediately. Consequently, we must not only stay informed but also take action by contributing to raising awareness among our fellow citizens.

Let us therefore ask ourselves: Does climate change only affect our financial situation, or does it also put public health at risk? Change begins with us—our choices and our habits. How can we remain indifferent to something in which we have invested our very survival?

The authors: Eleonora Themeli, Marina Zikou, Sofia Sianava.

Φωτορεπορτάζ

 

“Φρέσκα μανταρίνια ζυγίζονται σε υπαίθριο πάγκο.”

 Λαϊκή αγορά Αμπελοκήπων. Ιωάννινα, Δεκέμβριος 2025

“Έκθεση φρέσκων ντοματών σε υπαίθριο πάγκο.”

Λαϊκή αγορά Αμπελοκήπων. Ιωάννινα, Δεκέμβριος 2025

“Συναλλαγή χέρι με χέρι πάνω από υπαίθριο πάγκο.”

Λαϊκή αγορά Αμπελοκήπων. Ιωάννινα, Δεκέμβριος 2025

Podcast: Κλιματική αλλαγή και επισιτιστική ασφάλεια

Κλιματική αλλαγή και επισιτιστική ασφάλεια

Ένα podcast από τις μαθήτριες Μυρσίνη Σφώρου και Ιόλη Τριανταφύλλου.

Podcast: Climate change - Food insecure

Φωτογραφία μια λήψης

Σιωπηλή ελιά, ζωντανή γη: Περιβαλλοντικές αφηγήσεις ενός τοπίου

(Φωτογραφία μιας λήψης από τη μαθήτρια Γαλάνη Έλλη)

Ιανουάριος 2026: αγροτικό τοπίο της Φιλιππιάδας μετά την εκτεταμένη πυρκαγιά του 2025. Απανθρακωμένα ελαιόδεντρα και ενστικτώδης αναγέννηση της βλάστησης.

Η καταστροφή των ελαιώνων της Φιλιππιάδας σηματοδοτεί αλυσιδωτές αρνητικές αντιδράσεις στο φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Η απώλεια ενός βιοτόπου για έντομα, πουλιά και μικρά θηλαστικά, διαταράσσει την τροφική αλυσίδα και επιδεινώνει το μικροκλίμα της περιοχής. Επιπρόσθετα, η κοινότητα υποφέρει, καθώς τα προϊόντα της ελιάς αποτελούν τη βάση της καθημερινής διατροφής ενώ οι αγρότες στερούνται εισοδήματος για αρκετά χρόνια. Τέλος, τα λιόφυτα της περιοχής αποτελούν σημεία αναφοράς των κατοίκων, συγκροτούν συλλογικές μνήμες και ταυτότητες και η αλλοίωση του τοπίου συνιστά ασυνέχεια στην πολιτιστική τους ταυτότητα. Η Πολιτεία πρέπει με ενδεδειγμένα μέτρα να ακολουθήσει την αποφασιστικότητα της φύσης να αναγεννηθεί.  

Φωτοϊστορία: "Δεν τρέχει τίποτα… ή μήπως τρέχει το νερό;"

 Φωτοϊστορία 

Δεν τρέχει τίποτα… ή μήπως τρέχει το νερό;

Η κλιματική αλλαγή, αποτέλεσμα του φαινομένου του θερμοκηπίου, αποτελεί πλέον άμεση απειλή για την ποιότητα και την ποσότητα των προϊόντων που καταναλώνουμε. Στην πόλη μας η κλιματική αλλαγή έχει επιδράσει σε πολλούς τομείς και ειδικότερα στον μεγαλύτερο βιότοπο της περιοχής μας, την λίμνη Παμβώτιδα, όπως επίσης και στις παραγωγικές περιοχές (καλλιέργειας εσπεριδοειδών, λαχανικών κλπ.). Η κατάσταση αυτή δεν αφορά μόνο τον τόπο μας αλλά όλο τον πλανήτη.

Ξηρασία στη Λίμνη Παμβώτιδα 

Η μακροχρόνια ξηρασία που οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, δυσχεραίνει την ανάπτυξη της χλωρίδας σε παραλίμνιες εκτάσεις.

Νεκρά ψάρια στη λίμνη Παμβώτιδα

Εκτός από τα φυτά, ούτε οι ζωικοί οργανισμοί μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απότομες αλλαγές του κλίματος, γεγονός που οδηγεί σε σημαντικές μειώσεις στον πληθυσμό τους, με αποτύπωμα στην τροφική αλυσίδα.

Καλλιέργεια μανταρινιών στη Θεσπρωτία 

Οι αντίξοες καιρικές συνθήκες μειώνουν την παραγωγή τόσο των φρούτων όσο και των λαχανικών, τα οποία ακόμα και αν αντέξουν το κλίμα δεν ευδοκιμούν. 

Ο κήπος του σχολείου μας

Παρατηρείτε κάτι ειρωνικό σε αυτή τη φωτογραφία;

Στο πλαίσιο μιας δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος, δημιουργήσαμε έναν κήπο με λουλούδια στην αυλή του σχολείου μας. Ωστόσο, παρόλο που βρέχει, εμείς ποτίζουμε τα φυτά με νερό της βρύσης!

Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ακόμη ευαισθητοποιηθεί σχετικά με την άσκοπη σπατάλη του νερού. Μπορεί το κλείσιμο μιας βρύσης να φαίνεται ως μια απλή πράξη, είναι όμως τεράστιας αξίας. Τέτοιες συνήθειες έχουν τη δύναμη να περιορίσουν αισθητά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως το λιώσιμο των πάγων. Δεν πρέπει να αφήνουμε το νερό να τρέχει... σαν να μη τρέχει τίποτα!

Φύση υπό εξαφάνιση, τροφή υπό κατασκευή

Στην εποχή μας καθώς οι διαθέσιμοι φυσικοί πόροι εξαντλούνται,ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής, οι άνθρωποι στρέφονται σε τεχνητά μέσα για την εναλλακτική παραγωγή τροφίμων με στόχο την επισιτιστική επάρκεια και την μηδενική πείνα. Πρόκειται για τα synthetic foods με κυριότερο εκπρόσωπο το κρέας εργαστηρίου. Ωστόσο, η κατανάλωση των synthetic foods, εγείρει ερωτήματα για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία μακροπρόθεσμα και στα θρεπτικά οφέλη.